ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က ဘီဘီစီ Radio 4 ရဲ့ ၂၀၁၁ ခုနှစ် Reith Lectures အစီအစဉ်မှာေဟာေြပာချက် နှစ်ရပ် ြပုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အဂင်္လိပ်လို ေဟာေြပာချက်ေတွကို ဘီဘီစီြမန်မာပိုင်း အစီအစဉ်က ဘာသာြပန်ဆိုြပီး အပိုင်းလိုက် တင်ဆက်ေပးထားတာ ြဖစ်ပါတယ်။
အခု အစီအစဉ်မှာေတာ့ လွတ်လပ်ခွင့်အေြကာင်း ေဟာေြပာချက် ပထမပိုင်းကို နားဆင်နိုင်ြကပါတယ်။
လွတ်လပ်ခွင့် အေြကာင်း
ဘီဘီစီ ကတဆင့် အခုလို မိတ်ေဆွ တို့ကို စကားေြပာရတာ ကျွန်မ အဖို့မှာ အင်မတန်မှ ထူးြခားတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ေဆာင်ပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ ဆိုေတာ့ ကျွန်မဟာ တရားဝင် အားြဖင့် လွတ်လပ်မှုရှိေသာ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ေယာက် တဖန် ြပန်လို့ ြဖစ်ြပီဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ြဖစ်ပါတယ်။ကျွန်မဟာ တရားဝင် အားြဖင့် လွတ်လပ်မှု မရှိေသာ လူတစ်ေယာက် ြဖစ်ေနခဲ့ တုန်းက ဆိုလိုတာက ေနအိမ် အကျယ်ချုပ်နဲ့ ေနခဲ့ရစဉ် တုန်းက ကျွန်မကို စကားေြပာခဲ့သူဟာ ဘီဘီစီ ြဖစ်ပါတယ်။ ကျွန်မက နားေထာင်ခဲ့ ရသူပါ။ ဒါေပမယ့် အဲဒီလို နားေထာင် ရတဲ့အတွက် လွတ်လပ်မှု တစ်မျိုး ကိုလည်း ကျွန်မ ရခဲ့ပါတယ်။ အြခားေသာ လူပုဂ္ဂိုလ် တို့ရဲ့ အေတွးအြမင်ကို စူးစမ်း နိုင်ြခင်း ဆိုတဲ့ လွတ်လပ်မှု ြဖစ်ပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ်ချင်း အေတွးအြမင် ဖလှယ်ရတာ မျိုးနဲ့ေတာ့ တထပ်တည်း တူညီတယ်လို့ မေခါ် နိုင်ပါဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့် လူသားချင်း ဆက်သွယ်မှု ပံုစံ တမျိုး ြဖစ်တယ်လို့ ေခါ်နိုင်ပါတယ်။
ကိုယ့်ရဲ့ အေတွး အေခါ် ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ေမျှာ်လင့်ချက် ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အရယ်အေမာ ဆိုတာေတွကို မျှေဝချင် လို့ ေနာက်ြပီး တခါတေလမှာ ကိုယ့်ရဲ့ ေဒါသ ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ေဒါမနဿ ကိုပင်လျှင် မျှေဝချင် လို့ သူတပါး လူသားေတွနဲ့ လွတ်လပ်စွာ ဆက်သွယ်ခွင့် ဆိုတာဟာ ဘယ်ေသာ အခါမှ ချိုးေဖာက်တာ ခံရဖို့ မသင့်တဲ့ အခွင့်အေရး တစ်ခု ြဖစ်ပါတယ်။
ဒီေန့ ကျွန်မဟာ မိတ်ေဆွတို့နဲ့ လူကိုယ်တိုင် မေတွ့မဆံု နိုင်ေသာ်လည်းပဲ ကျွန်မ အဖို့ေရာ ေနာက်ြပီး လွတ်လပ်မှု ကင်းမဲ့ြခင်းလို့ ကျွန်မေခါ်ချင်တဲ့ ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ ေကာင်းလှတဲ့ အေြခအေနြကီးမှာ ေနထိုင်ေနရတဲ ြဖစ်တဲ့ ကမ္ဘာ တဝှမ်းလံုးက တြခား သူေတွ အဖို့ေရာ လွတ်လပ်ခွင့် ဆိုတာ ဘယ်လို အဓိပ္ပါယ် အနှစ်သာရ ြပည့်ဝ သလဲ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ြပီး ကျွန်မရဲ့ အေတွးအြမင် ေတွကို မိတ်ေဆွ တို့ဆီ ေရာက်ေအာင် မျှေဝ ေပးလိုက်ြခင်း အားြဖင့် လူသားချင်း ဆက်သွယ် နိုင်ခွင့် ဆိုတဲ့ ကျွန်မရဲ့ အခွင့်အေရးကို အခုလို သံုးစွဲခွင့် ရရှိြခင်း အတွက် ကျွန်မ အင်မတန်မှ ေကျးဇူး တင်လှပါတယ်။
ပထမ ဦးဆံုး အြကိမ် ကျွန်မ ဖတ်ဖူးခဲ့တဲ့ ကိုယ်တိုင်ေရး အထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်ဟာ အေနေတာ် ြဖစ်တာလို့ ေခါ်ရမလား ၊ အတိတ်နိမိတ် ြဖစ်တယ်လို့ ေခါ်ရမလား၊ နှစ်ခုစလံုးပဲလို့ ေြပာေကာင်း ေြပာနိုင်မလား၊ ( Seven Years Solitary ) ေထာင်မှာ တေယာက်ထဲ ခုနှစ်နှစ် ဆိုတဲ့ စာအုပ် ြဖစ်ပါတယ်။ Hungarian အမျိုးသမီး တေယာက် ေရးခဲ့တာပါ။ ၁၉၅ဝ ြပည့်လွန်နှစ်ေတွရဲ့ အေစာပိုင်း ကာလတုန်းက သူတို့ဆီမှာ ကွန်ြမူနစ်ပါတီ အတွင်း ြဖုတ်ထုတ် ပွဲြကီးေတွ ြဖစ်ေပါ် ေနစဉ် အတွင်းတုန်းက အာဏာ ရှိသူေတွနဲ့ ဆန့်ကျင်ဖက် ဂိုဏ်းမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီး တစ်ေယာက် ေရးခဲ့တာပါ။
တစ်ေယာက်ထဲ ေနရတဲ့ အမျိုးသမီး တစ်ေယာက်ဟာ လူသားချင်း ဆက်သွယ်မှု ဆိုလို့ ေန့စဉ်နဲ့ အမျှ သူ့ရဲ့ မာန်ကို ချိုးနိုင်သေလာက် ချိုးဖို့ စဉ်းစားေနတဲ့ ေယာက်ျားြကီး ေတွနဲ့ ဆက်သွယ်မှု သာလျှင် ရှိတဲ့ အထဲက နှစ်နဲ့ချီြပီး ြကာေအာင် ဦးေနှာက်ကလည်း ထက်ြမက်ြမဲ ၊ စိတ်ဓါတ် ကလည်း မကျဘဲ ေနနိုင်ခဲ့တာ ဟာ ဘယ်လို ဆံုးြဖတ်ချက် ေြကာင့် ပါလိမ့် ၊ ဘယ်လို့ ြကံရည် ဖန်ရည်ေြကာင့် ပါလိမ့်ဆိုြပီး အဲဒီတုန်းက ၁၃နှစ် အရွယ် ကျွန်မဟာ စိတ်ဝင်တစား ြဖစ်ခဲ့မိပါတယ်။
အစိုးရ ဝါဒကို သေဘာမတူတဲ့ လုပ်ငန်းထဲ ဝင်ေရာက်ဖို့ ၊ ေနာက်ြပီး အဲဒီ လုပ်ငန်းမှာ ဇွဲနဘဲနဲ့ ေနဖို့ ဆံုးြဖတ်ထားသူေတွရဲ့ အဖို့ရာမှာ ဒီလိုအပ်ချက်ဟာ ဆံုးရှံုးမှုကို ြကိုတွက် ြပီး ြပင်ဆင်ထားရတဲ့ အေြခခံ အကျဆံုး လိုအပ်ချက် တစ်ခု ြဖစ်ပါတယ်။ အမှန်မှာ အခွင့်အေရး ဆံုးရှံုးြခင်းဟာ အစိုးရ ဝါဒကို ေဝဖန်သူေတွရဲ့ ဘဝ အစိတ်အပိုင်း အြကီးြကီး တစ်ခု ြဖစ်ပါတယ်။
ဘယ်လို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး ေတွဟာ အခွင့်အေရး ဆံုးရှံုးမှု လမ်းေြကာင်းကို ေလျှာက်ဖို့ တမင်တကာ ေရွးချယ် တတ်ြကပါသလဲ ၊ Max Weber ကေတာ့ နိုင်ငံေရး သမားေတွ အဖို့ အဆံုးအြဖတ် ြဖစ်ေစနိုင် ေလာက်ေအာင် အေရးြကီး တဲ့ အရည်အချင်း ၃ခုဟာ စိတ်ဓါတ်ြပင်းထန်ြခင်း ၊ တာဝန်သိြခင်း၊ အေရးြကီးတာ နဲ့ အေရးမြကီးတာကို ခွဲြခား နိုင်ြခင်းတို့ ြဖစ်တယ်လို့ ေြပာပါတယ်။
ပထမ အချက်ြဖစ်တဲ့ စိတ်ဓါတ် ြပင်းြပင်းထန်ထန်နဲ့ ခွန်အား စိုက်ထုတ် လုပ်ကိုင်ြခင်း ြဖစ်တယ်လို့ အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလို စိတ်ဓါတ် ြပင်းထန်မှုမျိုးဟာ ေဘးအန္တရာယ် အများဆံုး နိုင်ငံေရးမျိုး ြဖစ်တဲ့ ၊ အစိုးရ ဝါဒကို သေဘာမတူတဲ့ နိုင်ငံေရးမှာ ပါဝင်ြပီး လုပ်ကိုင်သူေတွ အဖို့ အလွန့်အလွန် အေရးြကီး ပါတယ်။
ကျန်တဲ့ နိုင်ငံသားများနဲ့ တသီးတြခား ေလာကမှာ ေနထိုင်ဖို့ ၊ အစိုးရ ဝါဒ ေဝဖန်မှု ေလာကမှာ ေနထိုင်ဖို့ ၊ ေြကညာြပီးေတာ့ ြဖစ်ေစ ၊ မေကျညာဘဲနဲ့ ြဖစ်ေစ ၊ ဆံုးြဖတ်ချက် ချမှတ်သူ လူတိုင်း လူတိုင်းရဲ့ အတွင်း သန္တာန်မှာ အဲဒီလို စိတ်ဓါတ် ြပင်းထန်မှုမျိုး ရှိေနရပါတယ်။
ဒီေလာကမှာ ေနထိုင်သူ လူထူးလူဆန်းေတွကို အမှတ်အသား ြပုနိုင်ဖို့ရာ ၊ အြပင်ပန်း လက္ခဏာ ရယ်လို့ေတာ့ မရှိပါဘူး။ အန်အယ်ဒီ အမျိုးသား ဒီမိုကေရစီ အဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ ဌာနချုပ်ကို ရံုးဖွင့်တဲ့ရက် ဘယ်ရက်မဆို လာြကည့်ပါ ၊ ေရစိမ်ခံ အြကမ်းခံ အဖွဲ့ဝင်ေတွ အတွက် စီစဉ်ထားတဲ့ ခေနာနီ ခေနာ်နဲ့ ပံုမလှ ပန်းမလှ ခပ်ရိုးရိုး အေဆာက်အဦ ကေလးတခုပါ။ ဒီအေဆာက်အဦကို အန်အယ်ဒီ တင်းကုပ်ဆိုြပီး အေခါ်ခံ ရတာဟာြဖင့် တစ်ြကိမ် မကေတာ့ပါဘူး။
ဒီလို ေခါ်ြကတဲ့ သူေတွဟာ စာနာတဲ့ စိတ်နဲ့ေရာ ၊ မြကာခဏ ဆိုသလို ချီးကျူးတဲ့ စိတ်နဲ့ေရာ ြပံုးြပီး ေခါ်ြကေလ့ ရှိတာ ြဖစ်တဲ့ အတွက် ကျွန်မတို့ကလည်း စိတ်မဆိုး ပါဘူး။ တကယ်ေတာ့ ကမ္ဘာမှာ ဩဇာ သက်ေရာက်မှု အြကီးမားဆံုး လှုပ်ရှားမှု တစ်ခုဟာ တင်းကုပ် တစ်ခုထဲမှာ အစြပုခဲ့တာ မဟုတ်လား။
ကျွန်မတို့ရဲ့ လူေနစရာ ြကပ်ြကပ်တည်းတည်းနဲ့ ခပ်စုပ်စုပ် ရံုးခန်းမှာ သူလိုကိုယ်လို ပံုပန်းသဏ္ဍာန် အများြကီး ေပါက်တဲ့ လူေတွကို မိတ်ေဆွတို့ ေတွ့ရပါလိမ့်မယ်။ ကဗျာဆန်ဆန် ပံုမကျပန်းမကျ ဆံပင်ပံုစံ ြကီးနဲ့ အဲဒီ သက်ြကီး ရွယ်အိုြကီးက ၊ သတင်းစာ ဆရာ လက်ေဟာင်းြကီး တစ်ေယာက်ပါ ၊ သူက အစိုးရ ဝါဒ ေဝဖန်သူ ထိပ်တန်း ပုဂ္ဂိုလ်ြကီး တစ်ေယာက်တည်း ြဖစ်ပါတယ်။ ေထာင်ထဲမှာ နှစ်ေပါင်း ၂ဝ ြကာြပီး လွတ်လာတဲ့ အချိန်မှာ သူ့ရဲ့ စိတ်မချမ်းေြမ့ဖွယ်ရာ အေတွ့အြကံုေတွ အေြကာင်း စာအုပ်တအုပ်ကို ချက်ြခင်း ေကာက်ြပီး ေရးပါတယ်။
စာအုပ်နံမည်က ( Is This A Human Hell ) ( ဘာလဲဟဲ့ လူ့ငရဲ ) တဲ့။ ဗမာြပည်မှာ ယံုြကည်ချက်ေြကာင့် အကျဉ်းကျ ေနသူေတွ ေထာင်နဲ့ချီေအာင် ရှိေနဆဲ ဆိုတာကို အမှတ်ရ ေနေစဖို့ အတွက် ဆိုြပီး သူက ေထာင်အကင်္ျီ အြပာေရာင်ကို အြမဲ ဝတ်ပါတယ်။ မျက်နှာမှာ ေသာက ေသာ်လည်းေကာင်း ၊ အရိပ်အေရာင် ကင်းရှင်းတဲ့ ေဟာဒီ သပ်သပ် ရပ်ရပ်နဲ့ မျက်မှန်နဲ့ အမျိုးသမီး ကေတာ့ ေထာင်ထဲမှာ ၉နှစ် ေနခဲ့ ရသူ ဆရာဝန် တစ်ေယာက်ပါ။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၃နှစ်မှာ သူလွတ်လပ်လာတဲ့ အချိန်က စလို့ သူဟာ ကျွန်မတို့ ပါတီရဲ့ လူမှုေရးနဲ့ လူသား ဒုက္ခ ကယ်ဆယ် ေစာင့်ေရှာက်ေရး လုပ်ငန်းေတွမှာ ဝင်ေရာက်ြပီး အားလပ်ရက် ရယ်လို့ မရှိေအင် လုပ်ကိုင် ေနခဲ့ပါတယ်။ အသက် ဂဝ ေကျာ် အရွယ်ပိုင်း ေရာက်ေနတဲ့ ခင်ဖို့ ေကာင်းတဲ့ အဖွားအိုြကီး တချို့လည်း ရှိပါတယ်။
သူတို့ဟာ ၁၉၉ရ ခုနှစ် က စြပီး ကျွန်မတို့ရဲ့ ရံုးခန်းကို မှန်မှန် ေရာက်လာေလ့ ရှိသူေတွပါ။ အဲဒီနှစ်ဟာ ကျွန်မတို့ အဖို့ ( Tsunami ) ဒီေရလှိုင်းလံုးြကီး ရိုက်ခတ်ခဲ့တဲ့ နှစ် တစ်နှစ်ပါဘဲ။ အဲဒီနှစ်မှာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု လှိုင်းလံုး အြကီးြကီးရဲ့ ဒဏ်ေြကာင့် ကျွန်မတို့ရဲ့ ဒီမိုကေရစီ အေရး လှုပ်ရှားေနသူ အေြမာက်အြမားဟာ ေထာင်ထဲ ေရာက်ကုန်ခဲ့ ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ ပါတီရဲ့ အစည်းအေဝး တစ်ခုမှာ ကျွန်မက ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခံ ခဲ့ရသူေတွရဲ့ ဇနီး သားမယားေတွကိုေရာ သားငယ် သမီးငယ်ေတွ ကိုေရာ မိအို ဖအို ေတွကိုေရာ ေြပာပါတယ်။ ကျွန်မတို့ ေဆာင်ရွက်ေနတဲ့ အေရးကို ညီညီညွတ်ညွတ်နဲ့ ေထာက်ခံြကပါ။
ကျွန်မတို့ဟာ လက်ေြမှာက် အရှံုးေပးမှာ မဟုတ်ေြကာင်း ၊ ေထာက်ထဲ မေရာက်ပဲ ကျန်ခဲ့တဲ့ ကျွန်မတို့ တစ်ေတွဟာ ေထာင်ထဲ ေရာက်လို့ လွတ်လပ်ခွင့် ချုပ်ချယ် ခံရသူေတွရဲ့ အလံေတာ်ကို ေကာက်ကိုင် ခဲ့ြကတဲ့ သတ္တိခဲေတွ အထဲမှာ အခုန ေြပာတဲ့ ခင်ဖို့ ေကာင်းတဲ့ အဖွားအိုြကီးေတွလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ခိုင်ြမဲတဲ့ စိတ်ဓါတ် အင်အား ြကီးြကီးမားမားနဲ့ အလံေတာ်ကို ကိုင်စွဲြမဲ ကိုင်စွဲေနြကပါတယ်။
0 comments:
Post a Comment