ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က ဘီဘီစီ Radio 4 ရဲ့ ၂၀၁၁ ခုနှစ် Reith Lectures အစီအစဉ်မှာေဟာေြပာချက် နှစ်ရပ် ြပုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
အခု အစီအစဉ်မှာေတာ့ လွတ်လပ်ခွင့်အေြကာင်း ေဟာေြပာချက် စတုတ္ထပိုင်းကို နားဆင်နိုင်ြကပါတယ်။
--
ကမ္ဘာတဝှမ်း လူသားေတွရဲ့ လွတ်လပ်ချင်တဲ့ လိုအင်ဆန္ဒကို အေရှ့အလယ်ပိုင်း ေဒသမှာ ြဖစ်ေပါ်တဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာ အေြခအေန ေတွက ကျွန်မတို့ကို ြပလိုက်ပါြပီ။
ြမန်မာ ြပည်သူေတွပါ တြခား တိုင်းြပည်ေတွက ြပည်သူေတွလိုဘဲ ဒီအေြခအေန အြဖစ်အပျက် ေတွေြကာင့် စိတ်လှုပ်ရှားြကပါတယ်။
ကျွန်မတို့ရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုက အထူးသြဖင့် ထက်သန်ပါတယ်။ ဘာြဖစ်လို့လဲ ဆိုေတာ့ (Tunisia) နိုင်ငံမှာ ြဖစ်ခဲ့တဲ့ ၂ဝ၁ဝ ဒီဇင်ဘာ ေတာ်လှန်ေရးနဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ ၁၉ဂဂ အံုြကွမှု ဒီနှစ်ခုမှာ မှတ်သားေလာက်စရာ တူညီချက်ေတွ ရှိေနလို့ ြဖစ်ပါတယ်။ နှစ်ခုစလံုးဟာ ြဖစ်တဲ့ အချိန်မှာ အေသးအဖွဲ အေရးမြကီးလို့ ထင်ရတဲ့ အြဖစ်အပျက်ေတွက စခဲ့ပါတယ်။
(Tunisia) နိုင်ငံက ြမို့တြမို့မှာ သစ်သီး ေရာင်းတဲ့ ေဈးသည် တစ်ေယာက်ဟာ အေြခခံ လူ့အခွင့်အေရး ေတွရဲ့ အေရးြကီးပံုကို ေမ့နိုင်ေလာက် စရာ မရှိေအာင် ြပသခဲ့တာ ကမ္ဘာ တဝှမ်းက မသိခဲ့ ပါဘူး။ သာမန် ေယာက်ျား တစ်ေယာက်ကလဲဘဲ သူ့ရဲ့ လူ့ဂုဏ် သိက္ခာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ဟာ သူ့အဖို့ အသက်ထက်ပင်လျှင် ပိုြပီး တန်ဘိုး ရှိေြကာင်းကို တေလာကလံုး သိေအာင် ြပသခဲ့ပါတယ်။
ဒီကိစ္စဟာ ေတာ်လှန်ေရးြကီး တခုလံုး ြဖစ်ေပါ်လာေစတဲ့ အေြကာင်းရင်း ြဖစ်ခဲ့ပါတယ်။
ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ရန်ကုန်ြမို့က လက်ဖက်ရည်ဆိုင် တစ်ဆိုင်မှာ တက္ကသိုလ် ေကျာင်းသားေတွနဲ့ ရပ်ကွက်ထဲက လူေတွ ရန်ပွဲ ြဖစ်တဲ့ ကိစ္စမှာ ေကျာင်းသားေတွရဲ့ အြမင်အားြဖင့် မတရား ဘူးလို့ ယူဆတဲ့ နည်းလမ်းေတွကို သံုးြပီး ရဲအဖွဲ့က ြပဿနာကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို အေြကာင်းြပုြပီး ဆန္ဒြပပွဲေတွ ေပါ်ေပါက်ခဲ့ရာမှာ ( ဖုန်းေမာ် ) အမည်ရှိတဲ့ ေကျာင်းသား တစ်ေယာက် ေသဆံုးရတဲ့ အြဖစ်ထိေအာင် ေရာက်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီအြဖစ်အပျက်ဟာ ြမန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီရဲ့ အာဏာရှင် စနစ်ကို ကန့်ကွက်တဲ့ ြပည်လံုးကျွတ် ဆန္ဒြပပွဲ ေတွကို ေပါ်ေပါက်ေစခဲ့တဲ့ အေြကာင်းရင်း ြဖစ်ပါတယ်။
တခါတုန်းက မိတ်ေဆွ တစ်ေယာက် ေြပာဖူးတာ ရှိပါတယ်။ ကုလားအုတ်ရဲ့ ေကျာရိုးကို ကျိုးေစခဲ့တဲ့ ေကာက်ရိုးဟာ သည်းမခံနိုင်ေလာက်ေအာင် ေလးလံလာခဲ့တယ် ဆိုတာ ၊ ကုလားအုတ်ြကီးက မှန်ထဲမှာ သူ့ကိုသူ ြမင်သွားလို့ ြဖစ်မယ်လို့ သူထင်တဲ့ အေြကာင်း ေြပာပါတယ်။ သယ်ပိုးေနရတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးြကီးဟာ လက်မခံ နိုင်ေလာက်ေအာင် ြကီးမား ေနတယ် ဆိုတာကို ကုလားအုတ်ြကီး သိြမင်သွားလို့ ြဖစ်မယ်၊ သူေခွလဲ သွားတယ် ဆိုတာကလည်း အမှန်မှာ ဒါေလာက် ေလးလံလွန်းလှတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ြကီးကို ဆက်လက် ြပီးေတာ့ သယ်ပို့ေနဖို့ ြငင်းဆန် လိုက်တဲ့ သေဘာ ြဖစ်မယ်လို့ သူထင်တဲ့ အေြကာင်း ေြပာပါတယ်။
( Tunis ) မှာေရာ ၊ ြမန်မာနိုင်ငံမှာေရာ လူထု ခံစား ေနရတဲ့ မတရား မမျှတမှုနဲ့ ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်မှု ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ြကီးေတွဟာ ခံနိုင်စွမ်း မရှိေအာင် ဘယ်ေလာက် ြကီးမား ေနတယ် ဆိုတာ ြပည်သူေတွ သိြမင်သွားေအာင် ဘယ်ေလာက် ြကီးမားေနတယ် ဆိုတာ ြပည်သူေတွ သိြမင် သွားေအာင် လူငယ်နှစ်ေယာက်တို့ရဲ့ ေသဆံုးမှုေတွက မှန်ေထာင်ြပီး ြပသခဲ့ပါတယ်။
လူငယ်ေတွဟာ လွတ်လပ်မှုကို အလွန်အမင်း လိုချင်ြကတယ် ဆိုတာ သဘာဝ တရား ြဖစ်ပါတယ်။ စံုလင်လာတဲ့ အေတာင်သစ် ေတွကို ြဖန့်ချင် ဆန့်ချင်တဲ့ ဆန္ဒဟာ သူ့အလိုလို ြဖစ်ေပါ်လာတာနဲ့ အမျှ ခွန်အားလဲဘဲ ြကီးမားပါတယ်။ ( Tunisia ) ေတာ်လှန်ေရးမှာ လူငယ်ေတွ ေရှ့တန်းက ထွက်ြကတယ် ဆိုတာ ြမန်မာနိုင်ငံက ကျွန်မတို့ အဖို့ အံ့ဩဖွယ်ရာ မြဖစ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ ဘဝ ေနထိုင်မှု ပံုသဏ္ဍာန်ကို သူတို့ဖာသာ ဆံုးြဖတ်ခွင့် ေပးပါဆိုြပီး ေတာင်းဆိုခဲ့ြကသူေတွ အထဲမှာ ပရိသတ် ြကိုက်တဲ့ ( Rap ) အဆိုေတာ် တစ်ေယာက် ထင်ထင်ရှားရှား ပါဝင်ခဲ့တယ် ဆိုတာကလဲ အံ့ဩ ဖွယ်ရာ မြဖစ်ပါဘူး။
ဒီေန့ ြမန်မာနိုင်ငံမှာ (Rap) အဆိုေတာ် လူငယ်ေတွဟာ (Generation Wave) ( မျိုးဆက်သစ် လူငယ် ) အဖွဲ့ရဲ့ အဓိက မဏ္ဍိုင် ြဖစ်ပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့ဟာ ဒီမိုကေရစီနဲ့ လူ့အခွင့်အေရး အတွက် ထက်ထက်သန်သန် ဦးတည် ေဆာင်ရွက်ေနြပီး ပါတီသဏ္ဍာန် မဟုတ်တဲ့ အဖွဲ့တစ်ခု ြဖစ်ပါတယ်။ သူတို့ အထဲက တချို့ဟာ ရဟန်း သံဃာေတာ် ေတွရဲ့ ေရွှဝါေရာင် ေတာ်လှန်ေရး ေနာက်ပိုင်းမှာ ေထာင်သွင်း အကျဉ်းချ ခံခဲ့ရပါတယ်။
သူတို့ အထဲက ၁၅ေယာက်ေလာက်ဟာ ဒီကေန့ ေထာင်ထဲမှာ ရှိေနဆဲ ြဖစ်ပါတယ်။ ြမန်မာ အာဏာပိုင်ေတွဟာ အခု ြဖုတ်ချခံခဲ့ရတဲ့ (Tunisia) အစိုးရ လိုဘဲ စိတ်ေန စိတ်ထား ြပင်းြပတဲ့ ရိုးရာဓေလ့ မလိုက်နာဘဲ လူငယ်ေတွကို မြကိုက်ပါဘူး။
ကျွန်မတို့ရဲ့ နိုင်ငံမှာ သူတို့ ချမှတ်ေပးချင်တဲ့ စံနစ်ပံုစံကို ဒီလူငယ်ေတွက အန္တရာယ် ေပးမှာလို့ အာဏာပိုင် ေတွက ြမင်ပါတယ်။
လွတ်လပ်မှုကို ယံုြကည်သူေတွ အဖို့ကေတာ့ (Rap) အဆိုေတာ် လူငယ်ေတွဟာ အယူသည်း အစွဲအလမ်းတို့၊ အာဏာြပြပီး ချမှတ်တဲ့ စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းတို့ ၊ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုတို့ ၊ မတရား မမျှတမှုတို့ရဲ့ အေနှာင်အဖွဲ့ ကင်းရှင်းတဲ့ အနာဂတ်ကို ပိုင်ဆိုင်သူေတွ ြဖစ်ပါတယ်။
(Tunisia) နဲ့ ြမန်မာနိုင်ငံ တို့ရဲ့ တူညီချက်ေတွဟာ လွတ်လပ်မှုကို တမ်းတြကတဲ့ ကမ္ဘာတဝှမ်း လံုးက ြပည်သူေတွကို အညီအညွတ် ြဖစ်ေစတဲ့ တူညီချက်ေတွ ြဖစ်ပါတယ်။
ပထမဆံုး မတူညီတဲ့ အချက်က (Tunisia) စစ်တပ်ဟာ သူတို့ရဲ့ ြပည်သူေတွကို ေသနတ်နဲ့ မပစ်ခတ် မနှိမ်နင်းခဲ့ြခင်း ၊ ြမန်မာ စစ်တပ်ကေတာ့ ပစ်ခတ် နှိမ်နင်းခဲ့ြခင်း ဆိုတဲ့ အချက် ြဖစ်ပါတယ်။
ဒုတိယလည်းြဖစ် ေရရှည်မှာ ပိုြပီး အေရးြကီး ဖွယ်ရာလည်း ရှိတဲ့အချက်က (Tunisia) ေတာ်လှန်ေရးဟာ ဆက်သွယ်မှု ေတာ်လှန်ေရးရဲ့ အကျိုးေကျးဇူးကို ခံစားခဲ့ရြခင်း ြဖစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ေြကာင့် သူတို့ဟာ သူတို့ရဲ့ ဖွဲ့စည်း လှုပ်ရှားမှုေတွကို ပိုြပီး ခရီးေရာက်ေအာင် စည်းရံုး ေဆာင်ရွက်တာတို့ ညှိနှိုင်း ေဆာင်ရွက်တာတို့ကို လုပ်နိုင်ခဲ့ရံုမျှ မကေသးဘဲနဲ့ ကမ္ဘာ တဝှမ်းလံုးရဲ့ အာရံုကလည်း ဘယ်လိုမှ မလွင့်ဘဲ သူတို့ရဲ့ အေပါ်မှာ စူးစိုက် ေနခဲ့ပါတယ်။
ေသဆံုးမှု တစ်ခု ြဖစ်တိုင်း သာလျှင် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒဏ်ရာ ရမှု တစ်ခု ြဖစ်တိုင်း ပင်လျှင် အြဖစ်အပျက်ကို မိနစ်ပိုင်း အတွင်း ကမ္ဘာသိေအာင် ေဆာင်ရွက် နိုင်ပါတယ်။
( Libya )နိုင်ငံမှာေရာ ( Syria )နိုင်ငံမှာေရာ အခုဆိုလို့ ရှိရင် ( Yemen ) နိုင်ငံမှာေရာ ေတာ်လှန်ေရး သမားေတွဟာ အာဏာ ရှိသူေတွရဲ့ ရက်စက်တဲ့ အြပုအမူေတွကို ကမ္ဘာသိေအာင် အသိေပး ေနပါတယ်။
( Syria ) နိုင်ငံမှာ အသက် ၁၃နှစ် ေယာက်ျားကေလးတစ်ေယာက် ေသသွားတဲ့ အထိ ညှင်းပမ်း နှိပ်စက် ခံရတဲ့ ပံုကို ြမင်ရသူေတွမှာ ေဒါသ အမျက်ေြခာင်းေြခာင်း ထွက်ကုန်ြကတဲ့ အတွက် ကမ္ဘာ့ ေခါင်းေဆာင်ြကီးေတွ ကိုယ်တိုင် ြပစ်တင် ရှုတ်ချတဲ့ စကားကို ေြပာခဲ့ြကရပါတယ်။
ဆက်သွယ်ေရး စံနစ်ဟာ လူချင်း အဆက်အသွယ်ကို ြဖစ်ေစပါတယ်။ အေရှ့အလယ်ပိုင်း ေဒသက ေတာ်လှန်ေရး ေတွနဲ့ ဆက်စပ်ြပီး ေြပာရမယ် ဆိုရင် အဲဒီ အဆက်အသွယ်ဟာ လွတ်လပ်မှု အတွက် အဆက်အသွယ် ြဖစ်ခဲ့ပါတယ်။
(Tunisia) နဲ့ ( Egypt ) နိုင်ငံေတွက ြပည်သူေတွကို ကျွန်မတို့ အားကျ ပါသလားလို့ ေမးရင် ဟုတ်ကဲ့ သူတို့ဆီမှာ လျှင်လျှင်ြမန်ြမန် ြငိမ်းြငိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ အေြပာင်းအလဲ ေတွ ြဖစ်ကုန်တာကို ကျွန်မတို့ အားကျပါတယ်။
ဒါေပမယ့် အားကျစိတ်ထက် ပိုတာက စည်းလံုးတဲ့ စိတ်လည်း ြဖစ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ ေဆာင်ရွက်ေနတဲ့ နိုင်ငံ အေရးအတွက် အားသစ်ေလာင်းြပီး သစ္စာြပုတဲ့ စိတ်လည်း ြဖစ်ပါတယ်။ ဒီအေရးဟာ လူသားရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ လွတ်လပ်မှုကို တန်ဘိုးထားြကတဲ့ အမျိုးသမီး အမျိုးသား အားလံုး တို့ရဲ့ အေရး ြဖစ်ပါတယ်။
ကျွန်မတို့ဟာ လွတ်လပ်မှုကို ရှာေဖွတဲ့ အခါမှာ လွတ်လပ်တဲ့ စိတ်ကို ေမွးြမူ တတ်လာ ပါတယ်။
ကျွန်မတို့ဟာ လွတ်လပ်မှုကို ယံုြကည်ြပီး ယံုြကည်တဲ့ အတိုင်း ြပုမှု ေနထိုင် ရပါတယ်။ ဒါဟာ Vaclav Havel ရဲ့ ( Living in Truth ) ( အမှန်တရားနှင့် အညီ ေနထိုင်ြခင်း ) လမ်းစဉ် ြဖစ်ပါတယ်။
လွတ်လပ်မှု မရှိတဲ့ နိုင်ငံ တနိုင်ငံမှာ လွတ်လပ်မှု ရှိတဲ့ ြပည်သူေတွကဲ့သို့ ေနထိုင််ြကည့်ြခင်း အားြဖင့် ြကံုေတွ့ ရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ေတွ ရှိေသာ်လည်းဘဲ ကျွန်မတို့ဟာ မိမိသေဘာ မိမိဆန္ဒ အတိုင်း မိမိ တို့ရဲ့ တာဝန်ေတွကို ထမ်းေဆာင် ြကပါတယ်။
ကျွန်မတို့ဟာ မှန်ကန်တယ်လို့ ကျွန်မတို့ ယူဆတဲ့ အရာကို လုပ်ကိုင်ဖို့ ေရွးချယ်ြခင်း အားြဖင့် ကျွန်မတို့ရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ေရွးချယ် ပိုင်ခွင့်ကို သံုးစွဲပါတယ်။ အဲဒီလို ေရွးချယ်မှုေြကာင့် တြခား လွတ်လပ်ခွင့် ေတွကို ကန့်သတ် ချုပ်ချယ်ြခင်း ခံရတဲ့ အထိ ေရာက်သွားသည်တိုင်ေအာင်ပင်လျှင် ဒီေရွးချယ်ပိုင်ခွင့်ကို သံုးစွဲတာပါ။
ဘာေြကာင့်လဲ ဆိုေတာ့ လွတ်လပ်မှုဟာ ေနာက်ထပ် လွတ်လပ်မှုေတွကို ြဖစ်ေပါ် ေစတယ်လို့ ကျွန်မတို့ ယံုြကည်လို့ ြဖစ်ပါတယ်။
( NLD ) အမျိုးသား ဒီမိုကေရစီ အဖွဲ့ချုပ် ဌာနချုပ်မှာ အခေြကးေငွ မရဘဲ လာေရာက်ြပီး အလုပ်လုပ်ကိုင် ေပးြကတဲ့ အဖွားအို အမယ်အို ေတွနဲ့ လူငယ်လူရွယ် ေတွဟာ လွတ်လပ်မှု ဆီကို သွားရာ လမ်းြကမ်းြကီးကို ေရွးချယ်ခွင့် ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ အခွင့်အေရးကို သံုးစွဲ ေနြကတာပါ။
အခု မိတ်ေဆွတို့ကို ကျွန်မ စကားေြပာေနတဲ့ အခါမှာ ကျွန်မဟာ လွတ်လပ်စွာ ဆက်သွယ်ခွင့် ဆိုတဲ့ ကျွန်မရဲ့ အခွင့်အေရးကို သံုးစွဲ ေနတာပါ။ ေနာက်ြပီး ဒီအခွင့်အေရးကို ကျွန်မ သံုးစွဲေနတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ကိုက ပင်လျှင် ကျွန်မရဲ့ စိတ်မှာ အများြကီး ပိုြပီး လွတ်လပ်တဲ့ လူတစ်ေယာက် အြဖစ်ကို ခံစား ရေစပါတယ်။
နိုင်ငံေရးဟာ လုပ်ကိုင်သူရဲ့ စိတ်ေနစိတ်ထားနဲ့ သင့်ေလျှာ် ေလျှာက်ပတ်လို့ လုပ်ကိုင် ရတဲ့ အလုပ်မျိုး ြဖစ်တယ် ဆိုတဲ့ Max Weber ရဲ့ အယူအဆအတိုင်း ေြပာရမယ် ဆိုရင် အစိုးရ ဝါဒ သေဘာ မတူတဲ့ လုပ်ငန်းဟာ အဲဒီ အလုပ်မျိုး ြဖစ်ပါတယ်။
ကျွန်မတို့ဟာ လွတ်လပ်ခွင့် အကျိုးကို ေမျှာ်ကိုးြပီးေတာ့ အစိုးရဝါဒ သေဘာမတူတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင် ြကပါတယ်။
ကျွန်မတို့ဟာ တချို့သူေတွ အဖို့ မြဖစ်နိုင်ဘူး ဆိုတဲ့ အသွင် ေပါက်နိုင်တဲ့ ရည်မှန်းချက်ကို ေရာက်ဖို့အတွက် အေရးြကီးနဲ့ အေရးမြကီးတာ ခွဲြခား ဉာဏ် ရှိရှိနဲ့ေရာ ထပ်ခါ တလဲလဲ ြကိုးစား အားထုတ်ဖို့ အသင့်ရှိပါတယ်။
ကျွန်မတို့ဟာ ကျွန်မတို့ လိုချင်တဲ့ လွတ်လပ်မှု ရည်မှန်းချက်ကို လက်ေတွ့ အေကာင်အထည်ြဖစ် လာေအာင် ေဆာင်ရွက်ဖို့ အတွက် ရင်ဆိုင်ရမယ့် အေြခအေနေတွကို ြမင်ေနလျက်နဲ့ ခက်ခက်ခဲခဲ ြကိုးပမ်းေနြကတာ ြဖစ်ပါတယ်။
ကျွန်မ ဒီေဟာေြပာချက်ကို Kipling ရဲ့ ကဗျာထဲက ကျွန်မ အြကိုက်ဆံုး စာေြကာင်း ကေလးေတွနဲ့ နိဂံုးချုပ်ပါရေစ။ ဒီစာေြကာင်း ကေလးေတွကို ကျွန်မအတွက် ရှာေဖွ ေပးတဲ့ Tim Garton-Ash ကိုလည်း ေကျးဇူး အများြကီး တင်ပါတယ်။
ဧကရာဇ် တပါး အခန်းေနရာ
ငါေပးအပ်မည် မဟုတ်ပါ။
ဘုရင်တပါး ြကွြမန်း အလာ
ငါ့လမ်းငါ သိမ်း ပိုက်ထားမှာ။
သရဖူ သံုးဆင့် အရှင်ြကီး
ငါဦးညွတ်မည် မဟုတ်သတည်း။
သို့ရာတွင် ယခု ဤအရာ
ြခားနားလှေပတာ
အာေဘာ်ေလသံ စွမ်းပကား
သူနှင့်ငါ ရန်မပွား။
အေစာင့်အြကပ် တံခါးမှူး
သူ့ကိုဝင်ခွင့် ေပးပါအထူး။
တံတားအရှင် ေြမှာက်၍ထား
ေအာက်သို့ချေပး လိုက်ပါလား။
သူကား ငါတို့ အားလံုး၏ သခင်
အိပ်မက်မှန် မက်ခဲ့သည့် အိမ်မက်ရှင်။
0 comments:
Post a Comment